Vaarexpert, Lastige vragen 02.

22/08/2018

De vraag: Bij de verkoop van een woonhuis weet iedereen dat een huis in het kadaster is opgenomen en dat er een notaris aan te pas moet komen om via een notariële akte het huis in eigendom over te dragen. Dat schepen in een vergelijkbaar systeem (het scheepsregister) kunnen zijn opgenomen is minder bekend. Een van de redenen om een schip in het scheepsregister op te nemen is dat er dan (net als bij een huis) een hypotheek op kan worden verkregen.

Niet rechtsgeldig.
In het geval van Hans Snel is tussen par- tijen een koopovereenkomst gesloten terwijl niet bekend was dat het schip in het scheepsregister was opgenomen. De noodzakelijke notariële overdracht heeft dus niet plaatsgevonden. En uit het feit dat er een andere partij als eigenaar in het scheepsregister staat dan degene die het schip aan de heer Snel verkocht, blijkt dat deze registratie niet is doorgehaald. Het schip is dus door die oorspronkelijke eigenaar verkocht, maar de daarbij noodzakelijke notariële handelingen zijn ook tóen niet verricht om tot rechtsgeldige eigendomsoverdracht te raken. Immers: als dit wel was gebeurd dan was het schip via notariële akte op naam komen te staan van de koper/rechtsopvolger met wie de oorspronkelijke eigenaar de koopovereenkomst gesloten zou hebben. Het schip is dus weliswaar fysiek in bezit gesteld van de heer Snel (en de koper voor hem), maar hij is alleen ‘economisch eigenaar’ geworden toen hij het motorjacht kocht. De verkoper was namelijk niet beschikkingsbevoegd, omdat ook hij het schip niet via de notaris had verkregen van zíjn verkoper.

Diefstal sluiten we voor het gemak even uit, maar aangezien een partij niet meer rechten kan overdragen dan hij bezit, heeft de verkoper niet het juridische eigendom kunnen overdragen en is de heer Snel geen juridisch eigenaar van het schip geworden. Het spreekt vanzelf dat degene die geen juridisch eigenaar is geworden, het schip ook niet meer kan doorverkopen. Het schip is voor de heer Snel dus praktisch gezien onverkoopbaar geworden.

Reparatie.
Kan dit gebrek in de levering ‘gerepareerd’ worden? Ja, maar dit hangt af van de vraag of de in het register vermelde eigenaar nog in staat en bereid is om medewerking te verlenen. De notaris kan in zo’n geval die oorspronkelijke eigenaar namelijk vragen om mee te werken aan de notariële over dracht van het schip en de wijziging van de tenaamstelling in het scheepsregister. Het maakt niet uit hoeveel keer het schip tussentijds is verkocht, het gaat erom dat het schip via de geregistreerde eigenaar rechtsgeldig wordt overgedragen. In die situatie is men niet meer kwijt dan de gemiddelde notariskosten zoals die gelden bij het trans port van een huis en het is gebruikelijk dat de koper, in dit geval de heer Snel, deze kosten voor zijn rekening neemt. De tenaamgestelde in het scheepsregister kan het schip ook laten uitschrijven uit het scheepsregister. Dan wordt het een gewone roerende zaak, zoals een auto. Het voordeel van opname in het scheepsregister is echter wel dat het eigendom voor iedereen kenbaar is en dat het schip in geval van diefstal en doorverkoop kan worden teruggevorderd.

Als de oorspronkelijke eigenaar niet meer leeft, en er geen bekende erfgenamen zijn die medewerking zouden kunnen verlenen of als het schip op naam stond van een opgeheven vennootschap, dan moet de huidige economische eigenaar via de rechter proberen te regelen het schip alsnog op zijn naam geregistreerd te krijgen. Maar dat is een kostbare kwestie. Niet alleen moet er een advocaat worden ingeschakeld, maar ook een door de rechtbank benoemde ‘vereffenaar’, die regelt wat in het verleden al geregeld had moeten zijn. En beiden dienen te worden betaald. Het is dus altijd aan te raden om vóór aankoop van een schip te (laten) onderzoeken of het in het scheepsregister staat en als dit het geval is, een notariële akte van overdracht te laten regelen bij de koop.

PDF
Terug naar Nieuws